Dag van de Belegger 2011

Jerry de Leeuw op de Dag van de Belegger:
“Hebt u al een brief van uw broker gehad?”

Bomvol zaten de zalen waar Jerry de Leeuw van Mercurious Training and Consulting zijn lezingen hield tijdens de 32^e Dag van de Belegger. Het door de Vereniging voor Effectenbezitters (VEB) georganiseerde evenement vond plaats op 25 en 26 november in de Amsterdamse RAI. De Leeuw, die het programma verzorgde namens beursorganisatie NYSE Euronext, pleitte voor transparantie. In dit kader wilde hij van zijn gehoor weten of men al een brief van zijn broker had ontvangen dat NYSE Euronext in december is overgegaan tot een drastische verlaging van de fees. Per contract is het tarief verlaagd van 75 eurocent naar 40 eurocent. Niemand bleek een brief te hebben ontvangen en dat verbaasde de spreker niet. De Leeuw liet een schema zien waaruit bleek dat de fees die brokers berekenen aan beleggers variëren van € 1,70 per contract tot € 11. Per twintig contracten variëren de kosten voor beleggers tussen € 34 en € 70. Het loont dus de moeite om de tarieven van de verschillende brokers met elkaar te vergelijken. De Leeuw: “Het is logisch dat brokers iets willen verdienen aan hun werk, maar het moet ook niet al te gek worden.”

Samengestelde producten

Zelf actie ondernemen en kritisch zijn kan geld opleveren, zo bleek uit de lezing van De Leeuw over structured products. Dit zijn producten die worden aangeboden als garantieproducten, turbo’s, speeders, knock-out convertibles, knock-in reverse exchangables of welke andere term de productontwikkelaars ook mogen bedenken. Het gaat om producten die zijn samengesteld uit klassieke effecten in combinatie met opties. Ze worden met flink wat marketinginspanningen op de markt gebracht en vaak wordt bij de introductie meteen duidelijk gemaakt wat het maximale verlies of het maximale rendement is. De beleggers weten op deze manier waar ze aan toe zijn, maar betalen hiervoor een – soms hoge – prijs.

Gegarandeerd inleg retour

Bij het behandelen van een structured product dat je zelf kunt ontwikkelen ging De Leeuw uit van een inleg van €  20.000. Die inleg wordt na drie jaar gegarandeerd terugbetaald; het risico van dit doe-het-zelfproduct is dus gering. Afhankelijk van de visie van de belegger en de marktontwikkeling wordt bovenop de inleg extra rendement behaald. Als basis voor dit product dient een obligatie die onder de nominale waarde wordt uitgegeven en tussentijds geen rente geeft. Bij deze zogenoemde zerobond wordt op de aflossingsdatum de nominale waarde uitgekeerd. Een bestaande zerobond van een grote bank die op 31 december 2014 € 20.000 uitkeert, vergt op dit moment een investering van € 17.402. Hiermee is dus al vastgelegd dat de inleg over drie jaar wordt terugbetaald.

Putspread

Het verschil tussen de inleg en het geld dat wordt betaald voor de zerobond, wordt geïnvesteerd in opties op de AEX-index die in december 2014 expireren. Verwacht de belegger voor de komende drie jaar een dalende markt dan investeert hij in een putoptie op de AEX-index. Om de kosten enigszins terug te verdienen kan hij tegelijkertijd een putoptie op de AEX-index schrijven. Bij een putspread, zoals deze strategie heet, is de stand van de index bij de gekochte putoptie altijd hoger dan die van de geschreven putoptie. In het voorbeeld van De Leeuw is de uitoefenprijs van de gekochte putoptie 240 en die van de geschreven put 200. Met het beschikbare geld kan hij deze constructie twee keer opzetten. Extra rendement (€ 100 per punt x 2) ontstaat wanneer de index onder de 240 punten komt. Komt de index onder de 200 dan is vanwege de geschreven putoptie het maximale rendement € 8.000. De op daling van de index anticiperende belegger ontvangt dan in december 2014 € 28.000 uit zijn zelf gebouwde structured product.

Callspread

Beleggers die een positieve visie op de markt hebben kunnen de gekochte zerobond aanvullen met een callspread. Een gekochte calloptie op de index en een geschreven calloptie op de index waarbij de indexstand bij de gekochte optie lager is dan bij de geschreven call. Beide callopties expireren in december 2014. In het voorbeeld van De Leeuw ging het om een gekochte calloptie met een uitoefenprijs van 320 en een geschreven call met een uitoefenprijs van 360. Met het beschikbare geld kan hij deze constructie twee keer opzetten. Extra rendement (€ 100 per punt x 2) ontstaat als de index boven de 320 komt. Komt de index boven de 360 dan is vanwege de geschreven calloptie het maximale rendement € 8.000. De op stijging van de index anticiperende belegger ontvangt in december 2014 € 28.000 uit zijn zelfgebouwde structured product.

Puzzelen

Overigens is dit nog maar het begin van een succesvol structured product. Met enige uitbreiding kunnen de resultaten een stuk spectaculairder worden. Wanneer de zerobond wordt gecombineerd met het zogenoemde range-beleggen in opties (twee opties kopen op de AEX-index, en één schrijven, waarbij de uitoefenprijs van de geschreven optie ligt tussen die van de gekochte indexopties) is zelfs een rendement van 100% in drie jaar mogelijk. En dit met een gegarandeerde terugbetaling van de inleg via de zerobond. Beleggen is volgens De Leeuw vooral puzzelen. De onderdelen van het bouwpakket voor je eigen structured product zijn te koop op de effectenbeurs en de derivatenbeurs. Wie het leuk vindt om te puzzelen kan op deze manier mooie rendementen behalen en zelf het maximale risico bepalen.

Mei en september

De lezing van De Leeuw was een pleidooi voor transparantie en rationeel beleggersgedrag. Helaas zijn niet alle beleggers rationele wezens. Dat bleek uit de eveneens door NYSE Euronext georganiseerde lezing van Arie Buijs, hoogleraar aan de economiefaculteit van de universiteit in Utrecht en Dirk Gerritsen, docent beleggingsleer in Utrecht. Samen schreven ze de boeken Fabeltjes over beleggen en Eigen schuld, beleggingslessen uit de crisis. Eén van de fabels is: ‘Sell in May and go away, but remember to be back in September’. Met andere woorden: verkoop alles in mei en begin weer met beleggen in september. Maar uit onderzoek blijkt dat mei juist een redelijk goede beleggingsmaand is en dat de resultaten in september verreweg het slechtst zijn. Over januari als goede beleggingsmaand doet een soortgelijke fabel de ronde. Sommige aanbieders van producten weten dat beleggers gevoelig zijn voor ogenschijnlijk mooie grafieken. Buijs en Gerritsen toonden een grafiek uit een brochure die een prachtige opgaande lijn liet zien, maar wie de kleine lettertjes las zag dat het hier ging om gesimuleerde rendementscijfers, die terugliepen ver voordat het product ooit op de markt was gebracht. Bovendien waren de kosten niet in het resultaat verwerkt.

Behavorial finance

Buijs en Gerritsen hadden het over behavorial finance, een studie naar gedrag wanneer het om geld gaat. Zo blijkt uit deze studie dat de pijn bij verlies groter is dan de vreugde bij een winst van dezelfde omvang. Een gevolg van dit gedrag is dat beleggers geneigd zijn te snel te verkopen als een aandeel stijgt, uit angst dat het weer zal dalen. Eventuele winst door verdere stijging van het aandeel laten ze daardoor liggen. Bij dalende koersen wachten beleggers juist te lang met verkopen, uit weerzin tegen de pijn die het verlies oplevert. In hoofden van beleggers heeft niet al het geld ook dezelfde waarde. Er wordt onderscheid gemaakt tussen geld dat serieus geïnvesteerd wordt en geld waarmee gestunt wordt, het zogenoemde funny money. Er is zelfs een risicopiramide te maken van verschillende soorten geld. Geld dat bestaat uit dezelfde euro’s, maar dat gevoelsmatig voor beleggers per categorie een andere waarde heeft. Eén verhaal konden Buijs en Gerritsen niet ontkrachten en dat is dat vrouwen betere beleggers zijn dan mannen. Vrouwen lijden minder aan zelfoverschatting en ze gaan daardoor – bewezen – verstandiger om met hun beleggingen.

Stand

Op de beide dagen waarop de Dag van de Belegger werd gehouden konden bezoekers terecht op de gloednieuwe stand van NYSE Euronext. Er was volop informatiemateriaal, op de meest uiteenlopende vragen werd antwoord gegeven en wie zijn toegangsbadge liet scannen maakte kans op het winnen van een tabletcomputer. Ondanks de crisis en de alom heersende somberheid bleek er nog steeds grote belangstelling te bestaan voor het beleggen via de beurs. Degenen die op de NYSE Euronext stand stonden, spreken dan ook van een buitengewoon geslaagd beleggersevenement.